Pułk Piechoty - baon strzelecki - kompania K.M. i B.T. (etat nr 12)

Opracowanie Marek Gabryszuk na podstawie L.dz.3001/org.mob.36

Charakterystyka etatu

Zmiana z 1936 zmieniła trzy plutonu po dwie drużyny po dwa karabiny na 4 plutony po 3 karabiny. IV pluton zorganizowano jako taczankowy.

Przemianowano pluton broni towarzyszącej na pluton moździerzy.

 

1. Dowódca kompanii

etat:

  • Dowódca kompanii - 1 kapitan, 1 pistolet osobisty, 1 koń W
  • Ordynans - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
Dowódca kompanii Ordynans

uwaga:

  • Ordynans był jednocześnie luzakiem do konia oficerskiego.
2. Poczet dowódcy

etat:

  • Obserwatorzy - 1 kapral, 1 st. strzelec, 2 kbk z bagnetem,
  • Gońcy-trębacze – 1 st. strzelec, 2 strzelców, 3 kbk z bagnetem,
trębacz podoficer sanitarny podoficer weterynarii
Patrol sanitarny

etat:

  • Dowódca patrolu - 1 kapral, 1 bagnet
  • Sanitariusze - 2 strzelców, 2 bagnety
Dowódca plutonu  

uwagi:

  • Patrol składał się z 1 sanitariusza i 2 sanitariuszy-noszowych niosących 1 parę noszy.

Obsługa zapasowa

etat:

  • Zapasowi - 1 kapral, 1 st. strzelec, 4 strzelców, 6 kbk z bagnetem

uwagi:

  • Obsługa zapasowa była przeznaczona na wypadek konieczności uzupełnienia bądź zluzowania obsługi liniowej. W normalnych warunkach zapasowi zajmowali się uzupełnianiem amunicji (taśmowaniem).
  • Projekt kompanii wg Szefa Departamentu Piechoty przewidywał aż 12 zapasowych, ale w ramach oszczędności połowę z nich skreślono i dopiero w takiej konfiguracji jak powyżej Szef Sztabu Głównego zatwierdził etat.
I-wszy pluton karabinów maszynowych (na biedkach)
Dowódca z pocztem

etat:

  • Dowódca plutonu - porucznik/podporucznik, pistolet osobisty
  • Ordynans osobisty - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Zastępca dowódcy plutonu - 1 sierżant, 1 pistolet skarbowy
  • Obserwator - 1 kapral, 1 kbk z bagnetem,
  • Oceniacz odległości – 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Pomocnik rusznikarza - 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem,
Dowódca plutonu ordynans osobisty
Biedki amunicyjne plutonu

etat:

  • Koniowody biedek - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem, 2 konie taborowe-pociągowe, 2 biedki amunicyjne
Dowódca plutonu ordynans osobisty

Uwagi:

  • Wbrew dotychczas dostępnym informacjom w etacie wojennym plutonu K.M były tylko dwie a nie trzy biedki amunicyjne. Taka liczba wynikała z pozostałości po etacie obowiązującym przed 1936 rokiem, gdy istniał szczebel drużyny i pluton składał się z dwóch drużyn, każda w składzie: 2 karabiny na biedkach (sprzętowych) i 1 biedka amunicyjna. Po reorganizacji, zniesiono drużyny K.M., skreślono 4-ty karabin (dokładniej: przeniesiono do IV-tego plutonu), a biedki amunicyjne podporządkowano bezpośrednio dowódcy plutonu.
  • Koniowód pieszo prowadził konia z biedką. Biedka amunicyjna plutonu K.M. służyła do przewozu amunicji dla ciężkich karabinów maszynowych. W przypadku braku biedki należało zarekwirować wóz 1-konny.
  • Szczegóły załadowania biedki są znane z instrukcji z 1933 roku. W roku 1936 zmieniono etaty pułku piechoty i w związku z powyższym w instrukcji musiały nastąpić zmiany. Rekonstrukcja stanu załadowania na dole strony.
1-wszy karabin

etat:

  • Karabinowy - plutonowy, kb z bagnetem,
  • Celowniczy c.k.m. - 1 st. strzelec, 1 c.k.m., 1 bagnet,
  • Taśmowy - 1 strzelec, 1 bagnet,
  • Pomocniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Amunicyjni - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem
  • Koniowód biedki - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem, 1 koń taborowy-pociągowy, 1 biedka sprzętowa pod c.k.m.

broń zespołowa:

  • ciężki karabin maszynowy Browning wz.30; w razie braku karabinów wz.30 zastępowany karabinem Maxim wz.08
celowniczy

Uwagi - broń i amunicja drużyny:

  • Karabinowy, pomocniczy i amunicyjni nosili do kbk z bagnetem po 2 JO, tj. po 60 naboi. Pozostałe dwie JO przewożone były na wozie amunicyjnym baonu.
  • Na biedce sprzętowej przewożono karabin maszynowy z osprzętem i amunicją. Szczegóły stanu załadowania biedki są znane z instrukcji z 1933 roku. W roku 1936 zmieniono etaty pułku piechoty i w związku z powyższym w instrukcji musiały nastąpić zmiany. Rekonstrukcja stanu załadowania biedki znajduje się na końcu strony.
2-gi karabin

etat:

  • Karabinowy - kapral, kb z bagnetem,
  • Celowniczy c.k.m. - 1 st. strzelec, 1 c.k.m., 1 bagnet,
  • Taśmowy - 1 strzelec, 1 bagnet,
  • Pomocniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Amunicyjni - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem
  • Koniowód biedki - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem, 1 koń taborowy-pociągowy, 1 biedka sprzętowa pod c.k.m.

broń zespołowa:

  • ciężki karabin maszynowy Browning wz.30; w razie braku karabinów wz.30 zastępowany karabinem Maxim wz.08
celowniczy
3-ci karabin - jak 2-gi

Stan załadowania biedek sprzętowech i amunicyjnych w plutonie K.M. na biedkach

L.p. Rodzaj ładunku ilość
w sztukach
ilość
w jed. ładunkowych
ciężar jedn. ładunkowej ciężar ogółem
biedka sprzętowa ( 3 w plutonie)
  1 c.k.m z wz 30 z futerałem 1 1 21,1 kg 21,1 kg
2 kolba obrony plot. 1 1 1,4 kg 1,4 kg
3 futerał z 3 lufami zapasowymi 1 1 13,0 kg 13,0 kg
4 wąż gumowy (komplet) 1 1 0,3 kg 0,3 kg
5 tłumik płomieni 1 1 0,7 kg 0,7 kg
6 wodnik 1 1 7,0 kg 7,0 kg
7 noszaki 4 4 0,7 kg 2,8 kg
8 podstawa c.k.m z masztem plot. 1 1 29,5 kg 29,5 kg
9 niezbędnik 1 1 6,43 kg 6,43 kg
10 skrzynka konserwacyjna (jedna na pluton) 1 1 7,0 kg 7,0 kg
11 przybory do ognia pośredniego
na każdej biedce 1/3 zestawu po około 15 kg
1 1 około 15,0 kg około 15,0 kg
12 amunicja taśmowania - 2640 naboi
w 8 taśmach po 330 naboi, każda w osobnej skrzynce
2640 8 12,5 kg 100,0 kg
  RAZEM       ok. 203 kg
biedka amunicyjna (2 w plutonie)
  1 amunicja taśmowania - 3960 naboi
w 12 taśmach po 330 naboi, każda w osobnej skrzynce
3960 12 12,5 kg 150,0 kg
2 amunicja niezataśmowana - 1260 naboi w 1 skrzynce 1260 1 38,3 kg 38,3 kg
3 ładownik (1 na pluton na ) 1 1 13,45 kg 13,45 kg
4 wodnik zapasowy (jeden lub dwa na pluton) 1 1 7,0 kg 7,0 kg
  RAZEM       ok. 209 kg
II-gi pluton karabinów maszynowych - jak I-wszy
III-ci pluton karabinów maszynowych - jak I-wszy za wyjątkiem dowódcy z pocztem
Dowódca z pocztem

etat:

  • Dowódca plutonu - chorąży lub podchorąży, 1 pistolet skarbowy
  • Zastępca dowódcy plutonu - 1 plutonowy, 1 pistolet skarbowy
  • Obserwator - 1 kapral, 1 kbk z bagnetem,
  • Oceniacz odległości – 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Pomocnik rusznikarza - 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem,
Dowódca plutonu  

Uwagi:

  • Odstępstwo od organizacji pocztów pitonów I i II powodowało o jeden pistolet skarbowy wiecej i jeden kbk mniej (brak ordynansa)
Pozostałe elemeny jak w I-wszym plutonie
IV-ty pluton karabinów maszynowych (na taczankach)
Dowódca z pocztem

etat:

  • Dowódca plutonu - porucznik/podporucznik, pistolet osobisty, 1 koń W,
  • Ordynans osobisty - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Zastępca dowódcy plutonu - 1 sierżant, 1 pistolet skarbowy,
  • Obserwator - 1 kapral, 1 kbk z bagnetem,
  • Oceniacz odległości – 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Pomocnik rusznikarza - 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem,
Dowódca plutonu ordynans osobisty

Uwagi:

  • Plutony K.M. na taczankach wprowadzono do struktury kompanii w 1936 roku. Wiązało się to z koniecznością zapewnienia większej efektywności OPL czynnej w marszu.
Biedki amunicyjne plutonu

etat:

  • Koniowody biedek - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem, 2 konie taborowe-pociągowe, 2 biedki pod amunicję
Dowódca plutonu ordynans osobisty

Uwagi:

  • Urzutowanie amunicji na biedkach było takie same jak w plutonach I, II, III
1-wszy karabin

etat:

  • Karabinowy - plutonowy, kb z bagnetem,
  • Celowniczy c.k.m. - 1 st. strzelec, 1 c.k.m., 1 bagnet,
  • Taśmowy - 1 strzelec, 1 bagnet,
  • Pomocniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Amunicyjni - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem
  • Woźnica taczanki - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem, 3 konie taborowe-pociągowe, 1 taczanka pod c.k.m.

Broń zespołowa:

  • ciężki karabin maszynowy Browning wz.30; w razie braku karabinów wz.30 zastępowany karabinem Maxim wz.08
 

Uwagi - broń i amunicja drużyny:

  • Karabinowy, pomocniczy i amunicyjni nosili do kbk z bagnetem po 2 JO, tj. po 60 naboi. Pozostałe dwie JO przewożone były na wozie amunicyjnym baonu.
  • Na taczance przewożono karabin maszynowy z osprzętem i amunicją. Szczegóły stanu załadowania taczanki są takie same jak biedki sprzętowej w plutonie karabinów na biedkach. Ponadto do obciążenia taczanki należało doliczyć obciążenie od strzelców.
2-gi karabin

etat:

  • Karabinowy - kapral, kb z bagnetem,
  • Celowniczy c.k.m. - 1 st. strzelec, 1 c.k.m., 1 bagnet,
  • Taśmowy - 1 strzelec, 1 bagnet,
  • Pomocniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Amunicyjni - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem
  • Woźnica taczanki - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem, 3 konie taborowe-pociągowe, 1 taczanka pod c.k.m.

Broń zespołowa:

  • ciężki karabin maszynowy Browning wz.30; w razie braku karabinów wz.30 zastępowany karabinem Maxim wz.08
 
3-ci karabin - jak 2-gi

Stan załadowania taczanek i biedek amunicyjnych plutonu K.M. na taczankach

L.p. Rodzaj ładunku ilość
w sztukach
ilość
w jed. ładunkowych
ciężar jedn. ładunkowej ciężar ogółem
taczanka (3 w plutonie)
  1 c.k.m z wz 30 z futerałem 1 1 21,1 kg 21,1 kg
2 kolba obrony plot. 1 1 1,4 kg 1,4 kg
3 futerał z 3 lufami zapasowymi 1 1 13,0 kg 13,0 kg
4 wąż gumowy (komplet) 1 1 0,3 kg 0,3 kg
5 tłumik płomieni 1 1 0,2 kg 0,2 kg
6 wodnik i wodnik zapasowy 2 2 skrzynki 7,0 kg 14,0 kg
7 noszaki 4 4 0,7 kg 2,8 kg
8 podstawa c.k.m z masztem plot. 1 1 29,5 kg 29,5 kg
9 niezbednik 1 1 6,43 kg 6,43 kg
10 amunicja taśmowania - 2640 naboi
w 8 taśmach po 330 naboi, każda w osobnej skrzynce
2640 8 12,5 kg 100 kg
  RAZEM       około 196 kg
biedka amunicyjna (2 w plutonie)
  1 amunicja taśmowania - 3960 naboi
w 12 taśmach po 330 naboi, każda w osobnej skrzynce
3960 12 12,5 kg 150,0 kg
2 amunicja niezataśmowana - 1260 naboi w 1 skrzynce 1260 1 38,3 kg 38,3 kg
3 ładownik (jeden na pluton) 1 1 13,45 kg 13,45 kg
  RAZEM       ok. 196 kg
5. V-ty pluton moździerzy
Dowódca z pocztem

etat:

  • Dowódca plutonu - porucznik/podporucznik, pistolet osobisty,
  • Ordynans osobisty - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Zastępca dowódcy plutonu - 1 sierżant, 1 pistolet skarbowy,
  • Oceniacz odległości – 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem
Dowódca plutonu ordynans osobisty
1-wszy działon

etat:

  • Działonowy - kapral, kbk z bagnetem, toporek, lornetka, busola kieszonkiwa
  • Celowniczy - 1 st. strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Ładowniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Pomocniczy - 1 strzelec, 1 kbk z bagnetem
  • Amunicyjni - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem
  • Koniowody biedek - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem, 2 konie taborowe-pociągowe, 1 biedka sprzętowa pod moździerz, 1 biedka amunicyjna

Broń zespołowa:

  • moździerz 81 mm wz. 31

Spieszenie działonu

 

działonowy zabierał postawę moździerza (15,5 kg)
celowniczy zabierał lufę z kapturem (21 kg) oraz torbę celowniczego (poziomica, pion, klucz do wykręcania iglicy, klucz do wykręcania zamka, pakuły i szmaty do czyszczenia lufy, oliwiarka, pudełko do smarów, zapasowa iglica),
ładowniczy zabierał dwójnóg, wycior do czyszczenia przewodu lufy, wycior do usuwania niewypałów i do natłuszczania przewodu lufy,
pomocniczy zabierał po dwie metalowe skrzynki amunicyjne, w każdej: 3 granaty zwykłe, 3 zapalniki, pojemnik na ładunki "0" oraz pojemnik na ładunki dodatkowe.
amunicyjni (x2) każdy z amunicyjnych zabierał po dwie metalowe skrzynki na amunicję w każdej: 3 granaty zwykłe, 3 zapalniki, pojemnik na ładunki "0" oraz pojemnik na ładunki dodatkowe. Wariantowo amunicyjny mógł zabrać zamiast dwóch skrzynek z granatami zwykłymi jedną skrzynkę z granatami ciężkimi o zawartości: 3 granaty ciężkie, 3 zapalniki, pojemnik na ładunki "0" oraz pojemnik na ładunki dodatkowe
2-gi działon - jak 1-wszy
5. Drużyna gospodarcza

etat:

podoficerowie funkcyjni:

  • Sierżant-szef - 1 st. sierżant, 1 pistolet skarbowy,
  • Podoficer gospodarczy - 1 plutonowy, 1 kbk z bagnetem,
  • Podoficer broni i gazowy - 1 plutonowy, 1 kbk z bagnetem,
  • Rusznikarz - 1 plutonowy, 1 pistolet skarbowy,
  • Podoficer furażowy - 1 kapral, 1 kbk z bagnetem,

kucharze i kuchnia polowa:

  • kucharze - 1 st. strzelec, 1 strzelec, 2 kbk z bagnetem
  • jezdni kuchni polowej - 2 strzelców, 2 kbk z bagnetem, 4 konie taborowo-pociągeow, 1 kuchnia polowa czterokonna z przodkiem (wz.23, lub wz.31) oraz jedna skrzynka do gotowania

tabor:

  • 6 woźniców - 6 strzelców, 6 kbk z bagnetem, 12 koni taborowo-pociągowych, 6 wozów taborowych parokonnych, w tym:
    • 1 wóz przykuchenny
    • 1 wóz kacelaryjno-bagażowy
    • 3 wozy amunicyjne
    • 1 wóz furażowy

 

 

 
Wachmistrz-szef podoficer gospodarczy Podoficer broni i gazowy kucharz kucharz
wóz amunicyjny

 

Amunicja do k.m.

Normy stosowane w Wojsku Polskim przewidywały wyposażenie wyjściowe oddziału w 4 J[ednostki] O[gnia] na każdy egzemplarz broni. Dla ciężkich karabinów maszynowych przyjęto JO w wysokości 2000 naboi. Oznacza to, że na każdy karabin maszynowy w kompanii przypadał zapas 8000 naboi, a łącznie dla 12 karabinów było 96000 naboi.

W pułkach piechoty metodę rozmieszczenia amunicji sankcjonowała "Instrukcja pakowania i troczenia" z 1933 roku. Niestety po zmianie struktur w roku 1936, znaczna jej część straciła na aktualności, gdyż zmieniły się ilości broni i środków transportu w pododdziałach (plutonach k.m.). W związku z powyższym tabele z urzutowaniem amunicji mają charakter rekonstrukcji opartej na wiadomościach o należnościach materiału uzbrojenia, oraz liczbie i nośności dostępnych środków transportu.

 

 Rozmieszczenie amunicji do ckm na środkach przewozowych kompanii
  w taśmach po 330 naboi niezataśmowane - w skrzyniach po 1260 naboi razem

naboje

[szt.]

ilość taśm

waga całkowita

[po 12,5 kg]

naboje

[szt.]

ilość skrzyń

waga całkowita

[po 38,3 kg]

ilość waga
I pluton (na biedkach) 15 840 48 600 kg 2520 2 76,6 kg 18 360 676,5 kg
  biedka sprzętowa 1-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
biedka sprzętowa 2-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
biedka sprzętowa 3-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
1 biedka amunicyjna 3960 12 150 kg 1260 1 38,3 kg 5220 183 kg
2 biedka amunicyjna 3960 12 150 kg 1260 1 38,3 kg 5220 183 kg
II pluton (na biedkach) 15 840 48 600 kg 2520 2 76,6 kg 18 360 676,5 kg
III pluton (na biedkach) 15 840 48 600 kg 2520 2 76,6 kg 18 360 676,5 kg
IV pluton (na taczankach) 15 840 48 600 kg 2520 2 76,6 kg 18 360 676,5 kg
  taczanka 1-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
taczanka 2-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
taczanka 3-go karabinu 2640 8 100 kg       2640 100 kg
1 biedka amunicyjna 3960 12 150 kg 1260 1 38,3 kg 5220 183 kg
2 biedka amunicyjna 3960 12 150 kg 1260 1 38,3 kg 5220 183 kg
drużyna gospodarcza kompanii       22 680 18 690 kg 22 680 690 kg
  1 wóz amunicyjny       11 340 9 345 kg 11 340 345 kg
2 wóz amunicyjny       11 340 9 345 kg 11 340 345 kg
RAZEM 63 360 192 2 400 kg 32 760 26 996 kg 96 120* 3 396 kg

*) z kalkulacji jednostek ognia (12 karabinów * 4 jednostli ognia * 2000 nabojów) wynika, że zapan nabojów powinien wynosić równe 96 000.

Uwazam, że skrzynie były wydawne w całości, zatem faktyczny zapas amunicji był o 120 nabojów większy.

Razem kompania K.M i B.T.
Stan osobowy:
oficerów: 5 (1 kapitan, 4 por./ppor. )
podoficerów: 32 (1 chorąży, 1 st. sierżant, 5 sierżantów, 7 plutonowych, 18 kaprali)
szeregowców: 138 (27 st. strzelców, 111 strzelców)
razem: 166
Uzbrojenie:

12 ciężkich karabinów maszynowch wz. 30

2 moździerze 81 mm wz. 31

135 karabinków z bagnetem
7 pistoletów skarbowych

27 bagnetów,

5 pistoletów oficerów nie figurowały w etacie i ewidencji kompani

Konie: 2 konie wierzchowe
46 koni pociągowych-taborowych
razem 48 koni
Tabor:

3 taczanki

9 biedek sprzętowych pod c.k.m.

2 biedki sprzętowe pod moździerz

10 biedek amunicynych - biedki amunicyjne mogą być zastąpione tą samą ilością wozów jednokonnych lub 5 wozami  parokonnymi

1 kuchnia polowa czterokonna,

6 wozów taborowych parokonnych

W razie zamiany wozów parokonnych na jednokonne, należy przyjąć je w podwójnej ilości, a etat zwiększyć o 6 strzelców-woźniców i 6 kbk z bagnetem.

W razie zamiany 10 biedek amunicyjnych na 5 wozów dwukonnych etat zmniejszyć o 5 strzelców-woźniców i 5 kbk z bagnetem.

  • *) rysunki Marek Gabryszuk